Algemeen overleg Passend onderwijs

Spreektekst Manja Smits

Er is een ommekeer nodig in het denken over passend onderwijs, schreef deze stas op 2 november aan de Tweede Kamer. Er komen jaarlijks zo’n 3000 kinderen thuis te zitten doordat ze moeilijk te plaatsen zijn. De instroom in de Wajong is groot, met jonge volwassenen waar niemand meer iets van verwacht. Het geheel aan regelgeving en indicatiestelling is bureaucratisch en gedetailleerd. Een steeds groter deel van onze jeugd loopt vast en krijgt een label .Dat zien we niet alleen in het onderwijs maar ook in de (jeugd) zorg.

Voorzitter, deze woorden zijn van deze staatssecretaris. En ik moet zeggen, ze heeft gelijk.
Steeds meer jongens en meisjes hebben extra hulp of zorg nodig. Dat heeft allerlei oorzaken. We kunnen problemen beter herkennen. We verwachten meer van kinderen. Maar de samenleving is ook ingewikkelder geworden, individualistischer. Wanneer je niet zo snel bent of moeite hebt om al die informatie goed te verwerken, val je al snel buiten de boot.

Van het onderwijs verwachten we meer en meer. Naast het inhoudelijk onderwijzen van kinderen, zijn leraren ook steeds meer bezig met dingen die wel met kinderen te maken hebben, maar niet per se met kennisoverdracht. Vaak hebben mensen in de school het gevoel dat ze alle maatschappelijke problemen op hun bord krijgen en dat klopt.
We hebben torenhoge verwachtingen van het onderwijs.

De staatsecretaris stelt de juiste diagnose. We hebben als samenleving een probleem.
Dat probleem uit zich vooral in de groei van het aantal jongens en meisjes met gedragsproblemen. De vraag is echter of de behandeling die de staatssecretaris voorstelt, het zogenaamde passend onderwijs, ook de juiste is.

De SP denkt van niet. Als ik naar de plannen van de staatssecretaris kijk, bekruipt mij toch het gevoel dat de rekening wordt neergelegd op de verkeerde plek.

Passend onderwijs is een bezuiniging
De belangrijkste doelstelling van passend onderwijs is om het onderwijs weer passend te maken op de begroting. Daarom wordt ervoor gekozen om komend jaar te bezuinigen op de ambulante begeleiding, vervolgens op de rugzakjes in het speciaal basisonderwijs en ook op het speciaal onderwijs. Het speciaal onderwijs krijgt geld voor het aantal leerlingen van 2007. Dat terwijl het in die tijd gegroeid is. Wat denkt de staatssecretaris in alle eerlijkheid dat er gaat gebeuren met de kinderen die nu naar school gaan in het speciaal onderwijs, maar die ‘te veel’ worden volgens haar telling?

De staatssecretaris zegt ook dat er ‘Steeds meer kinderen met een relatief lichte hulpvraag komen is speciale voorzieningen terecht’. Het spijt me, maar dat is flauwekul.
Met een relatief lichte hulpvraag kom je anno 2010 echt niet meer op een speciale school. Je voldoet dan simpelweg niet aan de steeds strenger geworden voorwaarden.

Passend onderwijs betekent een uitholling van de opgebouwde kennis in het speciaal onderwijs
De ambulante begeleiding (dat zijn mensen die op school komt adviseren hoe je het beste met een kind om kunt gaan) wordt komend jaar al voor een flink deel wegbezuinigd.
Vanaf 2012 is er zelfs geen enkele garantie meer dat de kennis die in al die jaren in opgebouwd bewaard blijft. Scholen worden dan niet meer verplicht hun hulp bij het speciaal onderwijs te zoeken wanneer ze niet weten wat ze met een kind aanmoeten, maar mogen gaan rond shoppen. Het Kohnstam instituut waarschuwt voor een vermindering van deskundigheid, wanneer de ambulante begeleiding op de vrije markt wordt gegooid.
Wanneer ambulante begeleiding het niet goed doet, moet je ze aanpakken. Maar de kwaliteit maak je niet beter je handen ervan af te trekken.

Passend onderwijs lost de bureaucratie niet op, maar creëert nieuwe
De staatssecretaris creëert nieuwe bureaucratie. Waar zij zegt dat het geld straks naar de scholen gaat, bedoelt ze samenwerkingsverbanden van schoolbesturen. Daar wordt de buit vervolgens verdeeld. Een nieuwe bestuurslaag in het onderwijs, met de bijbehorende bureaucratie.

Passend onderwijs lost de problemen van het regulier onderwijs niet op
De kern van haar verhaal is dat meer leerlingen die extra zorg nodig hebben in het ‘gewone’ onderwijs moeten blijven. Niet omdat dat beter is voor de leerlingen, maar omdat dat minder geld kost. In de plannen die de staatssecretaris heeft met het onderwijs mogen leraren de problemen oplossen.
Welke garanties zijn er staatssecretaris, dat de klassen kleiner worden, of er meer scholing komt voor leraren?
Of stuurt u de mensen die het werk in de klassen doen weg met de boodschap: ga het maar regelen met je directeur en zijn samenwerkingsverband?

Passend onderwijs is opnieuw een hervorming die wordt opgedrongen
Leraren zien dit niet zitten. Eerst maar eens werk maken van de situatie in de klas, dan zal iedereen ook stuk positiever tegenover integratie zorgleerlingen staan. Nu is het gewoon te veel, het water staat veel leraren al aan de lippen.
Leraren vinden dat ze te weinig zijn opgeleid voor passend onderwijs, blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit. Niet voor niets tekenden binnen een week meer dan 2000 mensen de website passendonderwijspastniet.nl.
Hoe staat de staatssecretaris nu tegenover het draagvlak onder leraren? Denk ze dat dat er is?

Van wie is het onderwijs? De macht die met de rugzak voor een deel bij de ouders was gelegd, wordt nu verplaatst nu naar de samenwerkingsverbanden. De politieke vraag: wat willen wij dat onze scholen kunnen, welke zorg vinden wij dat zij moeten kunnen geven aan kinderen, wordt er een van bestuurders. Een nieuwe plek om geld naartoe te sturen, een nieuwe bureaucratische laag om geld in vast te houden.

Er zijn ook nog veel te veel losse eindjes.

Positie ouders
Want welke positie hebben ouders nu nog in het verhaal? Kan het mij gebeuren als ouder dat ik mijn kind naar het speciaal onderwijs wil, maar dat het schoolbestuur zegt nee nee, zo werkt dat hier niet? Hoe gaat u ervoor zorgen dat niet alleen mondige ouders straks zorg voor hun kind krijgen, maar gewoon de kinderen die dat nodig hebben?

Rugzak in het speciaal basisonderwijs
De rugzak in het special basisonderwijs moet verdwijnen. Wat betekent dat voor de scholen? Levert dat grote problemen op? Waarom zetten die scholen de rugzak eindelijk voornamelijk in? Kan de staatssecretaris garanderen dat er door deze actie niet meer kinderen speciaal onderwijs nodig hebben? Het speciaal basisonderwijs heeft in de plannen nogal een lastige positie. Kan de staatssecretaris aangeven hoe zij die rol ziet?

Transparantie zorgmiddelen
Scholen kun nu niet altijd duidelijk verantwoorden wat er met het geld voor een rugzakleerling is gebeurd. Ik zou graag van de staatssecretaris horen waarom ze denkt dat dat beter wordt als het op nog hoger niveau, nog verder van de scholen af komt te staan.

Met een ding wil ik u trouwens heel graag complimenteren,.
Wij zijn blij dat u eindelijk uitvoering wilt geven aan de aangenomen motie van mijn collega de Rooij, die erom vroeg de rugzakgelden te oormerken in de lumpsum. Wat een vooruitgang dat dat gaat gebeuren.

Voorzitter, we hebben een grote vraag waar de hele maatschappij mee te maken krijgt, namelijk: hoe kan het toch dat steeds meer jongens en meisjes steeds meer hulp nodig hebben. Dat is geen probleem van het onderwijs alleen: dat is iets waar ook de jeugdzorg, de zorg en de sociale zekerheid mee te maken hebben. Met dit plan wordt de opdracht eenzijdig bij het onderwijs neergelegd.
Ik zou zo graag zien dat de staatssecretaris nu eerst eens in goed overleg gaat met haar collega’s. Wat is er nu aan de hand? Wat gaan we doen om de zorgen om de toekomst van onze jongeren kleiner te maken?

Is het zogenaamde ‘passend onderwijs’ de oplossing voor het probleem dat we hebben?
De SP denkt van niet. Wel denken we dat het een oplossing is voor het financiële probleem.
In bezuinigen bent u glansrijk geslaagd.
Op termijn zullen deze afspraken niet tot beter onderwijs leiden, niet tot minder uitval, niet tot een betere kwaliteit onderwijs voor de kinderen die dat het hardst nodig hebben.
Passend onderwijs past op de begroting, niet op het onderwijs.